از دغدغه هاي هميشگي و اصلي بشر در طول زمان ها و مكان هاي مختلف در كنار مايحتاج اوليه مورد نياز براي حفظ بقاي خود، مي توان به بحث « حكومت و حاكم» اشاره كرد. اصولاً شكل گيري فلسفه و انديشه سياسي بشري در جوامع مختلف، از تلاش انسان براي پاسخ دادن و اين سوال اصلي كه «چه كسي بايد حكومت كند؟» آغاز مي شود. طرح اين سوال به اين شكل نشان مي دهد كه بحث ضروري بودن حكومت در ميان ابناي بشر به صورت يك مفروض و پيش فرض بديهي موضوعيت داشته است.

اساسنامه ليگ يا همان ميثاق جامعه ملل كه در 28 آوريل 1919 در كنفرانس پاريس به تصويب نهايي كشورها رسيد، مشتمل بر يك مقدمه و بيست و شش اصل بود. ميثاق جامعه ملل با وجود همه نواقص و كاستي ها، از اين منظر كه اولين متني بود كه دولت ها و ملت هاي گوناگون براي نخستين بار در مقياس جهاني به مثابه سند و ميثاق بين المللي به امضا مي رساندند، اهميت فوق العاده اي داشت. بررسي محتوايي ميثاق جامعه ملل نشان مي دهد كه مقدمه آن با تاكيد بر لزوم تعاون و همكاري بين المللي براي تضمين صلح و امنيت جهاني، چهار دليل اساسي را براي تشكيل جامعه ملل ذكر مي كند. بر اين اساس قبول التزاماتي براي احتراز از جنگ، علني كردن روابط بين المللي و بر پا داشتن آن براساس عدالت و شرافت، رعايت كامل مقررات حقوق بين المللي به مثابه محور اصلي رفتار دولت ها و بالاخره تحكيم مباني عدالت و حفظ اصول آن پيش شرط هاي هرگونه همكاري بين المللي در چارچوب اصول مندرج در ميثاق جامعه ملل تلقي مي شد.

كلام سياسي يكي از حوزه هاي مهم انديشه سياسي اسلامي است. انديشمندان سياسي مسلمان غالباً در عرصه مباحث كلام سياسي نيز ديدگاه هاي خاص خود را دارند. اين ستون درصدد است طي چند شماره به بررسي مهمترين ديدگاه هاي مقام معظم رهبري در اين عرصه بپردازد. بدين منظور با معرفي اجمالي كلام سياسي و تمايز آن از ساير حوزه هاي دانش سياسي اسلامي، در شش محور به بررسي ديدگاه هاي معظم له در اين زمينه مي پردازد. اين محورها عبارتند از: مباني كلام سياسي معظم له، نبوت و رسالت، امامت، مهدويت، عدالت و ولايت فقيه.

- (Apartheide)آپارتاید

این واژه انگلیسی یکی از اشکال وحشیانه تبعیض نژادی را بیان می کند و در اصل عبارتست از سیاست تبعیض که نژادپرستان کشور جمهوری آفریقای جنوبی علیه اکثریت سیاهپوست بومی و هندیان آن کشور اعمال می کنند.
از نظر لغوی به معنای مجزا و جدا نگهداشتن است. آپارتاید یعنی جدا نگه داشتن افراد متعلق به نژادهای غیرسفید، مجبور کردن آن ها به اقامت در محلات و استان های خاص، محروم کردن آن ها از کلیه حقوق سیاسی وامکان تحصیل و پیشرفت. در مناطقی که سیاهپوستان مجبور به اقامت در آن می شوند و حق خروج از آن را ندارند حداقل امکانات زندگی نیز موجود نیست. بر اثر مبارزه مردم و همچنین اقدامات دول سوسیالیستی و دول کشورهای آسیایی و آفریقایی، رسماً آپارتاید غیر قانونی شناخته شده و سازمان ملل متحد قطعنامه های چندی علیه آن تصویب کرده و آپارتاید را نقض صریح و خشن حقوق بشر دانسته است ولی بر اثر سیاست دول امپریالیستی که خود ریشه و سرچشمه نژادپرستی و استثمار و نو استثمار هستند همچنان این شیوه ضد انسانی و خشن تبعیض نژادی حکمفرماست.
2

منشأ دولت و مشروعيت در انديشه سياسي شيعه

نويسنده: محمدرضا موثق

مقدمه

اين ادّعا كه دولت براي همگان مطلوب است، از ويژگي‌هاي ثابت بيشتر نظريه‌هاي مربوط به دولت است. تصويري كه آنها از زندگي بدون حكومت و «حالت طبيعي»[1] ارائه مي‌كنند تصويري تيره و پرمشكل است. به عبارت ديگر، در ضرورت وجود دولت براي جامعه، جز معدودي[2]، هيچ‌كس ترديد ندارد. امام علي(ع) نيز به اين امر اشاره مي‌نمايند كه: «لابدّ للنّاس من اميرٍ برٍّ أو فاجرٍ[3]؛ جامعه بشري بايد داراي دولت و حكومت باشد؛ چه اين دولت نيكو و صالح باشد و چه ناصالح». اما به اقرار دانشمندان علم سياست، دولت[4] يكي از بغرنج‌ترين مفاهيم اين علم است. پيچيدگي مفهوم دولت، از آنجا ناشي مي‌شود كه اساساً بر سر آن چيزي كه بايد تحت اين عنوان تعريف شود، توافق چنداني وجود ندارد.[5] اختلاف نظرها بيش از هر چيز به سبب گوناگوني تلقي‌ها در مورد سرشت دولت مربوط است.[6] ايا دولت عنواني براي مجموعه نهادهاي حاكم است؟ ايا ساختي از حاكميت قانوني است؟ يكي از اجزاي جامعه است؟ اين سؤالات و پاسخ‌هاي متفاوتي كه به هر كدام داده شده، كار مطالعه «دولت» را مشكل كرده است.[7] اين مشكل در انديشه سياسي شيعه پيچيده‌تر هم مي‌شود؛ چرا كه علاوه بر پيچيدگي مفهوم دولت، برداشت‌ها و تعاريف خاصي از آن در انديشه سياسي شيعه ارائه شده است. به هر جهت، آنچه ما در اين مقاله مورد بحث قرار خواهيم داد، در پاسخ به اين سؤال است كه منشأ دولت و مباني مشروعيت آن در انديشه سياسي شيعه چيست؟

Powered By
  BLOGFA.COM